Tablet Dururken Mağazadan Alışveriş Neyime?

Hayatımıza tabletler girmeden önce hayatımız masaüstü pc'lerle veya notebook'larla geçiyordu. Tablet çıktı diğerlerinin pabucu dama atılır oldu. Dünyayı değiştiren adam Steve Jobs aslında tüketicileri iki segmente ayırdı: "Tableti olanlar ve tablet satın almayı düşünen veya hayal edenler".

Gökten düşen elma sanki kafamıza düşmüş gibi hayatın dinamiklerini, tüketici alışkanlıklarını kökten değiştirdi. Yayınlanan infografikler, analizler bu alışkanlıkların yönünün her geçen gün değiştiğini gösteriyor. Alışveriş şekil değiştirdi, geleneksel satınalma süreci tepe taklak oldu. Bilgisayarlarından siparişini geçen müşteriler alışveriş alışkanlıklarını bir kez daha değiştirmenin arefesindeler. Mobil telefonlar ve tablet pc'lerin yaygınlaşması ile mobil ticaret her geçen gün yeni alışveriş mecrası olarak tüketiciler tarafından daha fazla benimseniyor. 2010 senesinde satılan mobil cihaz adedi bir önceki seneye göre %32 artmış ve 1,6 milyar adete ulaşmış. Cisco'nun açıkladığı tahminlere göre 2016 yılında akıllı telefon sayısı yaşayan insan sayısını geçecekmiş. Bu tahminlerde kişi başına 1.4 adet düşüyor, çevremizdeki insanlara şöyle hafif bir göz gezdirince hayal gibi gelmeyen bir tahmin gibi duruyor. Aşağıdaki rakamlar da bu rapordan:

• 2011'e nazaran 2016 yılında  mobil data trafiği  18 kat daha fazla olacak
• 2011'deki mobilden bağlı laptop sayısı 175 milyon iken 2016'da 377 milyon olacak
• 2012'de 100 milyon akıllı telefon kullanıcısı aylık 1 GB data trafiği kullanacak
• 2011'e nazaran  2016 yılında tablet trafiği 62 kat daha fazla olacak
• 2016'de bir tablet kullanıcısı ortalama aylık 4 GB data trafiği kullanacak

Akıllı mobil aygıtlara olan ilgi perakendecilerin de gözünden kaçmıyor. Tabletten moda koleksiyon çekimlerini izleyen hanımların nasıl heyecanlanacağını bir düşünsenize. Çok sevdiğiniz bir moda dergisini okurken birden karşınızda arz-ı endam eden mankenlerin sunduğu kıyafetlerin cazibesine kapılmamak pek olası değil. Moda markalarının hazırladıkları dijital kataloglara kısaca bir göz atarsanız cazibenin siz de farkına varacaksınız. Perakendeciler  tüketicilerin bu ilgisi nedeniyle mobil uygulamalar ve mobil ticarete önümüzdeki dönemde daha fazla yatırım yapacaklar çünkü tüketicilerde oluşacak cazibenin farkındalar. Web sitelerini ziyaret eden tablet kullanıcılarının istatistiklerini daha yakından takip edecekler önümüzdeki dönemde.

Tablet müşterilerinin alışveriş alışkanlıklarını merak eden ZMAGS de bu konuda 1.500 tüketiciyi içeren bir araştırma yapmış. Anket sonuçlarını analiz eden şirket yöneticileri tablet kullanımının tüketicileri alışverişe daha fazla teşvik ettiğini görmüşler. Tablet alışverişlerinde ilk 5 sırayı elektronik, kitap, oyuncak, giyim ve müzik alıyor. Araştırma Türkiye'de yapılmamış olsa da gelecek adına bu günleri biz de göreceğiz diyebiliriz. Araştırmanın diğer sonuçlarını da sizlerle paylaşmak istiyorum:

• Tableti olan müşterilerin olmayanlara nazaran alışverişe tutkusu ve eğilimi daha fazla. Tablet sahiplerinde oran %9 iken diğerinde %3
• Tableti olan müşteriler anlık alışveriş kararlarına daha yatkınlar.  Tablet sahiplerinde oran %14 iken tableti olmayanlar da oran %9
• Tableti olan müşterilerin lüks sınıfındaki ürün alışverişine eğilimi daha fazla. Tablet sahiplerinde oran %9 iken diğerinde %2
• Tableti olan müşterilerin marka sadakat duygusu %10 iken olmayanların ise %7
• Tableti olanların %43'ü kendini iyi fiyatları arayan akıllı müşteriler olarak görürken aynı oran tableti olmayanlarda %55. 
• Tableti olanların %8'i kendini tutumlu görürken tableti olmayanların %21'i kendini tutumlu görüyor. 
• Araştırmaya göre katılımcıların %52'si bayan. Bu bayan profili  ortalama 40 yaşında tipik bir tablet kullanıcısı , hane halkı gelirleri toplamı da yıllık 63.000 dolar. 
• Katılımcıların PC ve laptop'larına ilave olarak %43'ünün akıllı telefonu var, %16'sının ise tableti var. 
• %60'ı dijital veya baskılı katologlardan alışveriş yapıyor
• Tablet kullanıcıları süper sosyal medyacı. %81'inin aktif facebook hesabı var
• Tablet sahibi bir müşteri her bir alışverişinde ortalama 325 dolar harcıyor
• Giyim alışverişinde müşteriler tabletten alışverişi daha fazla tercih ediyorlar. Tablette oran %37 iken akıllı telefon kullananlarda oran %30
• Elektronik ürünlerin alışverişinde müşteriler tabletten alışverişi daha fazla tercih ediyorlar. Tablette oran %53 iken akıllı telefon kullananlarda oran %35
• Araştırmada tablet sahiplerine neden tabletle alışveriş yaptıkları sorulmuş. %29 tablet ile çok zaman harcadıklarını, zaman geçirirken alışveriş de yaptıklarını söylemiş. %24 belki bir şey ilgisini çeker diyerek siteleri gezmeye eğilimli. %14 bir işlem yapmanın kolaylığını neden göstermiş. %13 aklında spesifik bir ürün veya kampanya olduğunu belirtmiş. %11 ürün reklamlarını gerekçe göstermiş. %9 ise ürün veya indirimleri arkadaşlarıyla paylaşmanın tablette kolay olduğunu iletmiş.

Yeni Pazarlama Paradigması ve Dijitalleşen Unvanlar

1990'lı yılların sonuydu. Telefon hattı üzerinden çevirmeli ağ bağlantısı ile internete bağlanmaya çalıştığımız günlerdi. İnternet denilen büyülü dünyanın kapıları kapı gıcırtısı misali cız, car, cur sesleri eşliğinde açılıyordu bizlere... Bugün facebook, msn ne ise o günün internet fenomeni de ICQ idi. Internet üzerinden kriterler verip karpuz seçer gibi arkadaş seçebiliyordunuz. O gün arama motoru denilince akla altavista gelirdi. Google reklamcılığı kavramı ise henüz pazarlama literatürüne kazandırılmamıştı. 

Internet sadece arkadaş bulma yöntemlerini değiştirmedi aynı zamanda iş hayatının dinamiklerini de zaman içerisinde kökünden değiştirdi. 90'lı yıllarda internet üzerinde uygulamaların geliştirileceği ve bu uygulamaların "Software as a Service" yöntemi ile müşterilere sunulacağı kimsenin aklının ucundan dahi geçmiyordu örneğin. Hiç unutmuyorum o günün IBM mainframe çözümlerinde uzman olan üst düzey bir yönetici internete o denli önem atfedilmesine anlam veremiyor konuşulanları komik bulup gülüp geçiyordu. Şimdi o günleri hatırlayınca gülüp geçmek geliyor insanın içinden...

İnternet iş yapış şekillerini öylesine derinden değiştirdi ki örneğin bilişim ile pazarlamanın sorumluluk alanları bile birbirine girdi. O gün iyi pazarlamacı olmak için price (fiyat), place(yer), promotion(tutundurma), product(ürün) kelimelerinden oluşan 4P'ye hakim olmak yeterliydi belki. Ama bugün ne yazık ki bilişime uzak iseniz bazı pazarlama argümanlarını anlamakta, analiz etmekte, yorumlamakta zorluk çekebiliyorsunuz. Geleceğe dair öngörülerde bulunan pek çok araştırma veri madenciliği, analitik CRM, iş zekası ve sosyal medya analitiği (social media analytics) kavramlarına hakim olmadan pazarlamacıyım cakası satılamayacağını söylüyor.

Web uygulamaları geliştiren ekiple pazarlama ekibinin birbiriyle çok yakın çalışıyor olması bugünün doğru pazarlama stratejilerini oluşturup uygulayabilmek için bir ön koşul adeta. Sosyal medya ve web ortamında cirit atan müşteriyi takip edip anlamak ve onu daha yakından tanımak için müşteriyi mıknatıs gibi kendine çekecek, ona kendisini ifade etme imkanı tanıyacak sosyal medya ve mobil uygulamaları geliştirmek gerekiyor. Bu gereksinimin en iyi şekilde karşılanabilmesi ise pazarlama ve bilişim ekibinin takım olabilmelerine bağlı. Peki ama nasıl, nasıl bir organizasyon yapısı ile? Bu da tartışılan diğer bir konu. "Web Ekibi Nereye Ait Olmalı" adlı makale bu konuyu masaya yatırmış.

İşin bizatihi kendisi her geçen gün daha da dijitalleşiyor ve işin sorumlularından da dijitalleşmelerini bekliyor. Dijitalleşen görev tanımları bilişimcilerin de iştahını kabartıyor. Yönetim bilişim sistemi programları bu anlamda sektördeki iş gücü ihtiyacını iyi analiz edip doğru anlayabilirlerse bugünün dijital pazarlamacılarını iş dünyasına kazandırabilirler. Görev tanımları değişirken bir taraftan unvanlar da değişiyor. İşletmeler pazarlama bölümlerindeki görev tanımı ve yetkinlik ihtiyaçlarını gözden geçirip yeni unvanlar belirleyip farklı organizasyonel yapılanmalara gidiyorlar. Mağaza, telepazarlama, katalogla satış derken internet bizi webden satış, mobil ticaret, e-mail pazarlama, sosyal medya ortamında ticaret gibi satış kanallarına yönlendirdi. Yeni satış kanallarının bilişim sistemleri üzerinden çalışıyor olması pazarlamacıları da arama motoru optimazasyonu, sosyal medya uzmanlığı gibi alanlara hakim olmaya zorluyor. 

Satış kanalları çeşitlendikçe rakiplere fark atabilmenin yolu en iyi, en ilgi çekici Iphone, Andorid uygulamalarını ve oyunlarını geliştirmekten geçecek. Mobil uygulaması en çok indirilen işletmeler fark yaratacaklar, öne geçecekler. Müşterilerde marka bilinirliği, marka sadakati, bağımlılığı yaratmak için işletmeler reklam bütçelerinde  video pazarlama (video marketing), oyun reklamcılığı (advergaming) gibi pazarlama uygulamalarına yer vermek zorunda hissedecekler kendilerini. Her geçen gün yeni kavramlar üretiliyor ve bizler yeni nesil pazarlama taktiklerini, yöntemlerini takip etmekte zorlanıyoruz. Takip edip stratejisini bu yeni trendlere göre şekillendirenler kazanacak dur bakalım bekleyelim deyip ihtiyatla yaklaşanlar yarışta geriye düşecekler.